Trans-Atlantische Relaties

Trans-Atlantische Relaties

1.1 INLEIDING

“Europe and the United States, great drivers of globalization, can and should contribute toward the leadership which globalization needs. We need to think global and act transatlantic.”

José Manuel Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie

“Our values, our interests, our multiple dialogues create an extraordinary basis for a strong transatlantic partnership.”

Herman Van Rompuy, Voorzitter van de Europese Raad

De Europese Unie en de Verenigde Staten zijn de twee grootste economieën ter wereld. Samen zijn ze de centrale bestuurders van de wereldeconomie en zijn ze verantwoordelijk voor ongeveer de helft van de gehele wereldeconomie. De trans-Atlantische relatie tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie is de grootste, meest geïntegreerde en duurzame betrekking ter wereld. In feite is het trans-Atlantische economische relatie een belangrijke motor voor de mondiale economische welvaart. De moderne trans-Atlantische economische relatie heeft zich ontwikkeld sinds de Tweede Wereldoorlog en is steeds complexer geworden. (Cooper, 2009).

De financiële crisis zorgde in 2008 voor een verslechtering van de reële economie en voor een negatieve invloed op de handelsvolumes. In deze veranderende omgeving zijn de Verenigde Staten en de Europese Unie de belangrijkste motoren van mondiale groei. De economische recessie maakt de trans-Atlantische relatie nog meer relevant. Ongeacht de grootte of de economische impact moeten alle belemmeringen worden aangepakt om zowel de trans-Atlantische vertrouwen te handhaven als het geloof in het multilaterale handelssysteem te versterken (European Commission, 2009).

Spanningen tussen de Verenigde Staten en de EU leiden soms tot bilaterale handelsgeschillen. Ondanks deze geschillen blijft de economische relatie tussen de twee dynamisch. Het is een relatie die nog zal toenemen in belang door de globalisering en de uitbreiding van de EU. Een uitgebreidere relatie zou economische voordelen opleveren voor beide partijen, namelijk een ruimere keuze aan goederen en diensten en grotere investeringsmogelijkheden. De toenemende economische interdependentie brengt ook uitdagingen met zich mee. De problemen die zich voordoen worden steeds complexer, als gevolg van de toenemende integratie van de trans-Atlantische economieën (Cooper, 2009).

1.2 ECONOMISCHE CONTEXT
1.2.1 Belang voor de globale economie

Het is dus geen geheim dat de trans-Atlantische economie een immens belang heeft voor de globale economie. Ondanks de opkomst van landen als China en India zorgen de twee trans-Atlantische partners voor bijna de helft van de globale BBP. In termen van welvaart en consumptie bestaat er nergens een substituut voor de trans-Atlantische economie.

Bovenstaande bevindingen worden ook aangetoond door tabel 1. In 2010 zijn de VS en de EU samen verantwoordelijk voor 49,18% van de globale BBP. Dit is wel opmerkelijk omdat de twee trans-Atlantische partners amper 12% van de globale bevolking vertegenwoordigen.

Tabel 1: Trans-Atlantische economie versus wereldeconomie (2010)
EU 27 VS EU+VS Wereld
BBP (current prices) $ 16.282 miljard $ 14.658 miljard $ 30.940 miljard $ 62.909 miljard
% Globale BBP 25,88% 23,30% 49,18% 100%
Bevolking 501 miljoen 310 miljoen 811 miljoen 6,89 miljard
% Globale bevolking 7,27% 4,50% 11,77% 100%
BBP per capita (PPP) $ 30.388 $ 47.284 $ 77.672 -
Bron: eigen samenstelling op basis van IMF
In figuur 1 wordt het aandeel van de trans-Atlantische economie in de wereldtotaal gemeten in het jaar 2009. De twee handelspartners hebben een export die goed is voor 28,2% en een import van 33,4% van de wereldwijde handel (in 2009). Dit wijst erop dat de VS en EU samen netto invoerders zijn. Op vlak van investeringen staan de twee partijen een stuk sterker. Ze vertegenwoordigen 62,9% van de instromende investeringen en 75.30% van de uitstromende investeringen. Toch moet er zeker vermeld worden dat de grootste stuk van deze investeringen wederzijds zijn. De EU en de VS investeren vooral in elkaars economieën. Samengevat: de trans-Atlantische economie is globaal gezien heel dominant aanwezig (Hamilton, Quinlan, 2011).

Figuur 1: Aandeel trans-Atlantische economie in de globale economie (2009)

Bron: eigen grafiek op basis van IMF en Eurostat

1.2.2 Handelsbalans, handelspartners en investeringsbalans

De Verenigde Staten en de EU-lidstaten staan ongeveer op gelijk niveau op vlak van economische ontwikkeling en behoren tot de meest geavanceerde in de wereld. Samen omvatten ze 's werelds rijkste en meest opgeleide bevolking. De Verenigde Staten en de leden van de EU zijn belangrijke producenten van geavanceerde technologieën en diensten. Dit heeft als gevolg dat de Trans-Atlantische handel intra-industrieel is, soortgelijke producten, zoals auto's en computers, domineren in de twee richtingen (Cooper, 2009).
Figuur 2: Handelsbalans EU 2005-2010 (goederen)

Bron: eigen grafiek op basis van Eurostat gegevens

Bovenstaande figuur 2 laat zien dat de handelsbalans van de EU tegenover de VS altijd positief is, wat wijst op het feit dat de EU meer exporteert naar de VS dan de Verenigde Staten naar de EU. Het is ook duidelijk te zien dat de handelsvolumes vooreerst terug beginnen te groeien sinds de wereldwijde economische crisis.
Figuur 3: Handelsbalans VS 2005-2010 (goederen)

Bron: eigen grafiek op basis van http://www.census.gov/foreign- trade/balance/c0003.html
Voor een aantal jaren heeft de VS een handelsoverschot gerealiseerd met de EU. Sinds 1993 zijn er groeiende tekorten op de handelsbalans met de EU. Ook in figuur 3 wordt dit tendens aangetoond. Economen wijten de groei in de handelstekort van de VS met de EU, naast andere factoren, ook aan de verschillen in de economische groei en de verzwakking van de dollar ten opzichte van de euro (Cooper, 2009).
In figuren 4 en 5 worden de belangrijkste handelspartners (voor export) van de twee trans-Atlantische partners weergegeven (op basis van gegevens uit 2010). De Europese Unie is de eerste afzetmarkt voor Amerikaanse goederen met 17%. De twee buurlanden van de VS, Canada en Mexico staan respectievelijk op de tweede en derde plaats. Dit is niet verwonderlijk aangezien deze drie buurlanden samen de NAFTA (North American Free Trade Agreement) vormen. De Verenigde Staten is de eerste exportbestemming van Europese goederen met 18%. China staat op de tweede plaats met 8,4% en Zwitserland op de derde met 7,8%. Hiermee wordt nog eens bewezen dat de VS en de EU mekaars belangrijkste handelspartners zijn en een cruciale rol spelen voor de economie van de tegenpartij.
Figuur 4: Belangrijkste landen voor Amerikaanse export (2010)

Bron: Eigen grafiek op basis van http://www.census.gov/foreign-trade/Press-Release/2010pr/aip/related_party/
Figuur 5: Belangrijkste landen voor EU export (2010)

Bron: Eigen grafiek op basis van http://ec.europa.eu/trade/creating-opportunities/bilateralrelations/stat...

In veel opzichten is de stichting van de VS-EU partnerschap economisch van aard. Het beheer van deze trans-Atlantische economie is een strategische uitdaging voor zowel de VS als de EU. Een gezamenlijke benadering voor het overwinnen van de hinderpalen en inefficiëntie die de handel beperken is nodig. De trans-Atlantische handel en investeringen bedroegen ongeveer 4,4 biljoen dollar in 2009. Europese kapitaal was 64% van de totale buitenlandse directe investeringen in de VS. en meer dan 50% van de totale Amerikaanse investeringen in het buitenland ging naar de leden van de Europese Unie.

Het is dus duidelijk dat de VS en de EU de grootste investeerders zijn in elkaars economieën. In de investeringsbalans wordt het verloop van de Foreign Direct Investement (FDI) weergegeven voor de Europese Unie met als tegenpartij de Verenigde Staten (figuur 6). Met instroom worden de investeringen van de VS in de EU bedoeld. Uitstroom wijst op de investeringen van de EU in de VS. Hieruit kan niet echt opgemaakt worden welk van de twee partijen de grootste investeerder is aangezien dit verschilt over de jaren heen. Het valt wel op dat de investeringen gedaald zijn vanaf 2007.

Figuur 6: Investeringsbalans EU 2005-2009

Bron: eigen grafiek op basis van Eurostat gegevens

1.3 POLITIEKE CONTEXT

“Why do the U.S. and the EU promote regulatory and legal mechanisms to solve their political and economic conflicts? Because the rule of law is a value we share. Why do we condemn the use of force by authoritarian regimes against their own people? Because we value individual rights, democracy, and freedom. Why do we lead the world in development policies? Because we believe in solidarity, and the value of all human beings. Why have we spent the last 60 years promoting global free trade? Because we value economic freedom, and the wealth and stability it creates.”
Jose Manuel Barroso, Voorzitter Europese Commissie

Een diepere trans-Atlantische economische integratie is zowel interessant voor de burgers als het concurrentievermogen van beide economieën. De Europese Unie en de Verenigde Staten zijn elkaars belangrijkste economische partners. Dit is te wijten aan historische banden, maar ook aan gemeenschappelijke fundamentele waarden. Het is de gedeelde loyaliteit aan diepgewortelde waarden die de kern vormt van de EU-VS relatie en dit zorgt voor de kracht om uitdagingen zoals globalisering aan te gaan. Deze gemeenschappelijke waarden kwamen tot stand door vele jaren van samenwerking. Hoewel de EU en de VS gevestigde diplomatieke betrekkingen hebben sinds de jaren vijftig, werd een formele samenwerking geïntroduceerd in 1990 met de ‘Transatlantic Declaration’. Vijf jaar later kwam ‘New Transatlantic Agenda’ tot stand, die de verhouding tussen de twee regelt en een gezamenlijk actieplan schetst.

Trans-Atlantische handel en investeringsstromen tussen de Verenigde Staten en de EU bedragen gemiddeld 2,7 miljard dollar elke dag en ondersteunen 14 miljoen banen aan beide zijden van de Atlantische Oceaan (2010). Dit enorme volume van handel en investeringen bevordert de economische voorspoed, niet alleen in de Verenigde Staten en Europa, maar ook in de tientallen andere landen die handel drijven met de twee partijen. De impact van de regelgeving inzake de handel is en blijft een van de belangrijkste focus van de trans- Atlantische Economische Raad (TEC). Via de Trans-Atlantische Economische Raad, willen de VS en de EU jobcreatie en economische groei stimuleren door het bevorderen van innovatie, het stroomlijnen van regelgeving en het wegnemen van belemmeringen voor handel en investeringen.

De Verenigde Staten zijn een sterke pleitbezorger voor de bouw van nauwe economische banden met de West-Europese landen sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Verschillende factoren spelen een aanzienlijke rol bij de betrekkingen tussen de VS en de EU, namelijk economie, politiek en veiligheid. Sommige van deze factoren hebben de relatie sterk bevorderd, terwijl anderen voor spanningen hebben gezorgd (Cooper, 2009).

Zowel de VS als de EU hebben een invloed op de wereldhandel als geheel. De centrale rol die beide partijen spelen is cruciaal om voor ontwikkeling te zorgen op verschillende gebieden. Nergens is deze betrekking belangrijker dan in de internationale economie. Om dit reden moeten ze in tijden van crisis meer samenwerken om een duurzame en welvarende toekomst te voorzien. De noodzaak voor trans-Atlantische leiderschap is nog nooit zo groot geweest (Stokes, Paemen, 2009).
Om de trans-Atlantische economie goed te beheren is er politiek engagement vereist. Naast aanhoudende politieke betrokkenheid is ook de participatie van andere stakeholders nodig om gemeenschappelijke doelen te bereiken. De EU-VS top werd gecreëerd om de trans-Atlantische economie meer te integereren. Het is noodzakelijk om deze bijeenkomsten een nieuw leven in te blazen. Door leden van het Amerikaanse Congres en de Europese Parlement erbij te betrekken zal de politieke ondersteuning vergroten (Transatlantic policy network, 2007)